كتاب شامل دو بخش است كه هيچيك به هم ارتباط ندارند ؛ بخش نخست شرح حال بعضى از وزراى معروف است و بخش ديگر نمونه‌هايى است از منشآت . در صفحهء دوم اين نسخه مؤلف خود را قاضى احمد بن مير منشى ابراهيمى الحسينى معرفى مىكند ولى از تاريخ تأليف كتاب و آثار ديگر خود نامى نمىبرد . وى ضمن خطاب به پادشاه در مقدمه آورده است : پادشاه ربع مسكون وارث صاحبقران * شهسوار عرصهء گيتى سليم كامران به نوشته هانس مولر ، نام سليم در اين شعر با سلطان سليم پادشاه عثمانى ارتباطى ندارد . ايشان در اين‌باره اظهار عقيده كرده‌اند كه منظور از سليم در اين نوشته جهانگير پادشاه هند بوده است كه در آغاز سلطنت به سال 1014 هجرى نام جهانگير بر خود نهاده است « 1 » و بطوريكه از منتخب الوزراء بر مىآيد ، مؤلف اثر خود را به وزير جهانگير تقديم كرده و او را با عناوين « صاحب السيف و القلم » و « آصف سليمان عصر » و « اعتماد الدوله » خوانده است و عنوان كتاب نيز اين مطلب را تأييد مىكند اما نام وزير بعد از عنوانهاى فوق مشخص نيست . جمع الخيار را نيز يكى ديگر از آثار قاضى احمد دانسته‌اند و آن ظاهرا تذكره‌اى بوده است در شرح حال نويسندگان و شاعران آذربايجان و عراق و خوزستان در شش مجلّد كوچك « 2 » و بر اساس نظر پروفسور والتر هينتس ، « جمع الخيار » و « مجمع الشعراء » هر دو يك اثر بوده است « 3 » . دو اثر ديگر قاضى احمد ، يكى « رساله‌اى در احوال و مفاخر و مناقب قم » و ديگرى « نامه‌اى به يكى از فضلا زادگان جاسب قم » است كه محقق محترم آقاى مدرسى طباطبايى اولى را به نقل از « رياض العلما » و دومى را به نقل از « خزائن نراقى » آورده است « 4 » . قاضى احمد در گلستان هنر در شرح حال ابراهيم ميرزا مىنويسد ديوان اشعار او را كه قريب به سه هزار بيت است به صورت جداگانه جمع كرده و ديباچه‌اى بر آن نگاشته است « 5 » اما در خلاصة التواريخ اشاره مىكند چون گوهرشاد بيگم دختر ابراهيم ميرزا اشعار پدر را جمع كرد ، او مجددا به تقرير آن اقدام ننمود « 6 » و با توجه به احترامى كه قاضى احمد نسبت به ابراهيم ميرزا داشته و سخنهايى كه در هنر شاعرى و نكته‌سنجى او گفته است ظاهرا بعيد به نظر مىرسد نسبت به جمع‌آورى اشعار او اقدامى نكرده باشد . خلاصة التواريخ كتابى است در تاريخ صفويه و در واقع مجلد پنجم از يك اثر تاريخى

--> ( 1 ) - هانس مولر : مقدمهء خلاصة التواريخ قسمت شاه عباس اول . چاپ ويسبادن 1964 صفحه 9 ( 2 ) - تاريخ تذكره‌هاى فارسى 1 : 416 ( 3 ) - مقدمه خلاصة التواريخ چاپ ويسبادن ص 10 ( 4 ) - بررسيهاى تاريخى شماره 57 ص 89 تا 91 ( 5 ) - گلستان هنر : 110 ( 6 ) - خلاصة التواريخ : 468